Als je een breipatroon gaat beginnen staat er vaak een klein blokje met technische informatie: de stekenverhouding of gauge — het proeflapje! Veel breisters slaan dit over en beginnen meteen met breien. Ik begrijp het, je wilt meteen aan de slag met het 'echte' werk. Maar geloof me, een proeflapje breien vooraf kan je veel teleurstelling besparen. Ik leg het je graag uit.
Wat is stekenverhouding (gauge)?
De stekenverhouding geeft aan hoeveel steken en toeren je nodig hebt om een vierkant van 10x10 cm te breien. Dit lijkt misschien een detail, maar het bepaalt de hele maatvoering van je project. Als jouw stekenverhouding niet klopt met die van het patroon, wordt je trui te groot, te klein, te lang of te kort. Als een shawl een afwijkende stekenverhouding heeft is dat meestal wat minder erg, maar als je daardoor garen tekort komt is dat wel jammer.
Een voorbeeld uit de praktijk: stel dat het patroon zegt 20 steken = 10 cm, maar jij breit 22 steken op 10 cm. Dat lijkt een klein verschil, maar bij een trui van 100 cm borstomvang wordt jouw trui maar 91 cm breed. Dat is een hele maat verschil!
Maak altijd een swatch, ook voor kleur
Ik raad iedereen aan om altijd een proeflapje (swatch) te breien voordat je aan je project begint. Maar je kunt je swatch voor meer gebruiken dan alleen het bepalen van de juiste stekenverhouding. Als je bijvoorbeeld met meerdere kleuren garens gaat werken, maak dan een kleurenswatch met alle kleuren die je wilt gebruiken. Brei een lapje met je kleurencombinatie en was het. Waarom?
- Zie hoe de kleuren samenkomen: Kleuren kunnen er heel anders uitzien als ze naast elkaar zitten dan op losse strengen. Een swatch laat zien of je combinatie echt werkt.
- Test of kleuren uitlopen: Het is altijd verstandig om te testen of kleuren niet uitlopen bij het wassen. Beter dat je dit ontdekt bij een klein lapje dan bij de eerste wasbeurt van je nieuwe trui.
- Zie het eindresultaat: Sommige kleurcombinaties krijgen pas echt hun karakter na het wassen en blokken.
Zelfde gauge, ander resultaat
Hier komt een veelgemaakte denkfout: veel breisters denken dat garens met dezelfde stekenverhouding of dezelfde aanbevolen naalddikte uitwisselbaar zijn. Maar dat is niet altijd zo.
De samenstelling maakt het verschil
Een 100% wollen draad geeft een heel ander effect dan bijvoorbeeld een draad met zijde en wol gecombineerd of een katoenen draad, zelfs als beide dezelfde gauge hebben:
- 100% wol: Geeft een zacht, elastisch breiwerk met veel 'geheugen'. Perfect voor truien en mutsen die hun vorm moeten houden.
- Wol met zijde: Heeft meer glans en val. Het breiwerk drapert prachtig maar heeft minder elasticiteit. Ideaal voor sjaals en kledingstukken waar je een elegante val wilt, maar minder geschikt voor bijvoorbeeld ribbels die strak moeten blijven.
- Wol met nylon: Geeft extra stevigheid en slijtvastheid. Perfect voor sokken, maar kan stugger aanvoelen dan pure wol.
Zo heb je nog veel meer verschillende draden en mixen van materialen met elk hun eigen karakter. Ook de structuur kan heel anders zijn. Zelfs bij dezelfde gauge kan het breiwerk er totaal anders uitzien bij een ander materiaal. Wol geeft vaak een voller, wolkiger breiwerk, terwijl wol-zijde combinaties een gladder, meer gedefinieerd stekenbeeld geven. Dit beïnvloedt hoe patronen zoals kabels of kantwerk uitkomen. Ook de manier waarop een draad gesponnen is heeft veel effect op het eindresultaat.
Mijn advies: investeer altijd in een goede swatch
Ja, een swatch maken kost tijd. Maar het bespaart je zoveel frustratie — en het is voorpret! Hier is wat ik aanraad:
- Brei een lapje van minimaal 15x15 cm
- Verwerk bij kleurwerk alle kleuren in je swatch
- Was en blok je swatch zoals je het eindproduct zou wassen
- Meet je stekenverhouding in het midden van het lapje (de randen kunnen afwijken)
- Let ook op hoe het garen zich gedraagt: is het elastisch? Drapert het? Voelt het zoals je wilt?
- Wijkt jouw stekenverhouding af van het patroon? Probeer het dan met een naald dikker of dunner.
Verschillende garens, verschillende projecten
Bij Wol Verhalen vind je verschillende soorten garens, elk met hun eigen karakter. Vraag me gerust om advies welk garen het beste past bij jouw project. En twijfel je over de kleur? Een foto met de verschillende kleuren bij elkaar is zo gemaakt.
De swatch zelf haal ik meestal weer uit, maar je kunt al je swatches ook bewaren en er bijvoorbeeld een mooie plaid van maken 😉
Heb je nog vragen over gauge of garenkeuze?
Twijfel je welk garen het beste past bij jouw project? Of wil je advies over kleurencombinaties? Neem gerust contact op. Ik help je graag!